رتبه موضوع:
  • 1 رای - 5 میانگین
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
آینه­ های رو‌به‌رو، فیلمی جسورانه که به «اختلال هویت جنسی» می­پردازد
#1
Rainbow 
تو می­دونی «ترنس» چیه؟
سعید بی‌نیاز/ کارشناس ارشد روان‌شناسی بالینی

خیلی‌کم پیش می‌آید سینماگران داستانی ایران روی یک اختلال روانی متمرکز شوند و همه‌ی بار داستان‌شان را روی زندگی یک نفر که یک مشکل روان‌شناختی دارد بگذارند. معمولاً آن‌ها این وظیفه را به عهده‌ی مستند‌سازها می‌گذارند؛ مستندها هم که معمولاً کانال خاصی غیر از تلویزیون برای ارائه ندارند و تلویزیون هم انگار خیلی روی خوشی به این موضوع‌های جسورانه نشان نمی­دهد. امسال، اتفاق خوبی افتاده و امکان تماشای دوتا فیلم با این موضوع برای سینما‌دوست­های ایرانی فراهم شده است.

یکی پرسه در مه که به روان­پریشی می‌پرداخت و البته در سال 88 تولید شده بود و امسال در شبکه‌ی خانگی توزیع شد و دیگری آینه‌های رو‌به‌رو که سوژه‌ی اصلی­اش بیماری «اختلال هویت جنسی» است. حالا کاری نداریم که اولی هم از لحاظ بصری و هم از لحاظ داستانی فیلم خیلی بهتری است (نقد روان‌شناختی این فیلم را می­توانید در شماره­های قبل همین مجله پیدا کنید) و از دومی فقط یک ملودرام اشک‌وآه­دار البته با پایان خوش درآمده است. این‌جا فقط می‌خواهیم به عنوان دست‌اندرکاران یک مجله‌ی روان‌شناسی به موضوع کاملاً روان‌شناختی فیلم بپردازیم. داستان مردی که در یک کالبد زنانه گرفتار شده است.
 
قبل از این‌که برویم سراغ فیلم، بهتر است در مورد بیماری «اختلال هویت جنسی» یا «ترنس سکچوال» یا همان «تی‌اس» مشهور چیزهایی بدانید. مارتین سلیگمن، روان­شناس مشهور معاصر، می­گوید زندگی جنسی ما از پنج لایه تشکیل شده است: هویت جنسی، نقش جنسی، جهت‌گیری جنسی، میل جنسی و عملکرد جنسی. اگر این پنج لایه را متحدالمرکز در نظر بگیریم، مرکزی­ترین دایره یعنی عمیق­ترین لایه، هویت جنسی است. هویت جنسی یعنی تکلیف ما با این قضیه معلوم شود که «من پسرم» یا «من دخترم». اولین آگاهی جنسی در زندگی ما هم همین است. ما خیلی قبل­تر از آن‌که فکر کنیم چه‌طور زنانه یا مردانه عمل کنیم (نقش جنسی)، دیگر‌جنس­گرا هستیم یا دوجنس­گرا یا هم‌جنس­گرا (جهت‌گیری جنسی)، چه چیزهایی در ما تحریک جنسی ایجاد می­کند‌ (میل جنسی) یا آیا در رابطه‌ی جنسی موفق عمل می­کنیم یا نه (عملکرد جنسی) تکلیف‌مان را با این‌که اساساً آیا دختر هستیم یا پسر معلوم می­کنیم. این اتفاق در سال­های اول زندگی می­افتد. حتماً شما هم بچه­هایی را دیده­اید که در همان سال­های اول زندگی دغدغه‌شان دختر یا پسر‌بودن است و خیلی زود هم این دغدغه را حل می­کنند.



وقتی در هویت جنسی مشکل وجود دارد

حالا زندگی ما در هر کدام از این لایه‌های جنسی می­توانند طبیعی یا غیر‌طبیعی باشند. اگر ما هم ذهن مردانه‌ای داشته باشیم و هم بدن مردانه یا در مقابل ذهن زنانه­ای در بدن زنانه داشته باشیم مشکلی در هویت جنسی نداریم. اما بخشی از انسان­ها حس می‌کنند جنس ذهن‌شان با جنس بدن‌شان جور نیست. آن‌ها یا حس می­کنند مردی هستند که در کالبد یک زن گرفتار شده­اند یا زنی هستند که در کالبد یک مرد گرفتار شده­اند. در اصطلاح به گروه اول «ام تو اف» و به گروه دوم «اف تو ام» می­گویند.

 این احساس واقعی از همان سال­های اول زندگی به وجود می­آید. هر چه آن­ها بزرگ­تر می­شوند دغدغه‌ی رهاشدن از این کالبد ناجور، بیشتر و بیشتر می­شود و آن­ها همه‌ی‌ فکروذکرشان تغییر دادن بدن یا همان عمل تغییر جنسیت می­شود. ‌این درگیری ذهنی وقتی شدیدتر می­شود که اطرافیان آنان حرف‌شان را قبول نمی‌کنند و آنها باید همزمان در دو دنیای درون و بیرون بجنگند.

جالب است بدانید اگر این بیماری تمام‌عیار باشد، روان‌شناس­ها کار خاصی نمی­توانند برای مبتلایان به اختلال هویت جنسی انجام دهند. در واقع در مرکزی­ترین لایه‌ی زندگی جنسی ما، این دلایل زیستی است که حرف اول را می­زنند و نه دلایل روان‌شناختی. روان‌شناس­ها فقط می­توانند این افراد را برای عمل تغییر جنسیت آماده کنند، آن‌ها را از تبعات این عمل آگاه و بعد از عمل سعی کنند در منطبق شدن با دنیای جدید کمک کنند.


آدینه، یک مبتلا به تی اس

شاید بافتن آسمان و ریسمان به هم باشد، اما به نظر می­رسد کارگردان آگاهانه نام «آدینه» را برای شخصیت اصلی‌اش برگزیده است. آدینه یعنی جمعه. جمعه نه روز زوج است و نه روز فرد. حتماً می­دانید این زوج و فرد در زبان نمادین ربطی هم به جنسیت دارد. جمعه روز بلاتکلیفی است. نه زوج است و نه فرد. نه مرد است و نه زن. البته تکلیف آدینه با جنسیت خودش یعنی مرد بودنش مشخص است اما «آدینه» نامی است که والدین به‌عنوان «نماینده­های اجتماعی که نمی­خواهد آن جنسیت متفاوت را بپذیرند» روی او گذاشته است. آدینه به هر حال نامی زنانه است و او با تبدیل کردنش به «ادی» به آن حالت مردانه­تری بخشیده است. در واقع خود ما هم در ابتدای فیلم با یک چهره‌ی مردانه- زنانه، در پوشش مردانه- زنانه‌، با صدای دورگه­ای آشنا می­شویم که نام نسبتاً مردانه­ای دارد. در ادامه‌ی فیلم متوجه می­شویم خودش اصرار دارد با نام زنانه­اش صدا زده نشود و «ادی» نامی است که خودش برای خودش برگزیده است؛ اتفاقی که برای همه‌ی کسانی که اختلال هویت جنسی دارند می­افتد، این‌که نامی براساس هویت جدیدشان برای خودشان انتخاب کنند.


ادی و گرفتاری‌های اجتماعی‌اش

ادی در خانواده­ای از طبقه‌ی اقتصادی بالا اما به‌شدت سنتی به دنیا آمده است. پدر او به‌عنوان تنها مدیر خانواده به‌هیچ‌وجه بیماری او را نمی‌پذیرد. برای او آدینه همچنان دخترش است، هیچ‌وقت او را با نام دیگری صدا نمی‌زند و می‌خواهد با راه‌حل سنتی «شوهر ‌دادن» صورت مسئله را پاک کند. در ذهن پدر ادی، دلیل مشکل ادی شیوه‌ی تربیتی خودش و از دست دادن مادر ادی در کودکی است. فکر می­کند اگر نمی­گذاشت او با گنگ پسرانه­اش بگردد، نمی­گذاشت کارهای پسرانه کند، و اگر مادرش به‌عنوان الگوی زنانگی فوت نمی­کرد حالا مشکلی وجود نداشت. تصوری که کاملاً اشتباه است. چون همان‌طورکه در ابتدای مطلب گفته شد، دلیل این مشکل در مغز مردانه‌ی ادی است و نه در شیوه‌ی تربیتی یا هر چیزی که محیط به او تحمیل کرده است. درواقع ادی به خاطر مغز مردانه­اش محیط مردانه را خودش برای خودش انتخاب کرده است.

غیر از پدر، تقریباً همه‌ی کسانی که در فیلم هستند با هویت جنسی ادی مشکل دارند. زن سنتی نقش دوم فیلم، در اواسط فیلم از ادی دوری می­کند چون که حس می­کند او نامحرم است، اما کم‌کم او را می­پذیرد. البته زن اول فکر می­کند ادی دارد با مشیت الهی یعنی بدنی که خدا با او داده مبارزه می­کند، اما کم‌کم به این آگاهی می­رسد که این مشکل ربطی به باورهای مذهبی ندارد. بسیار آدم­های مذهبی هستند که با این مشکل دست‌وپنجه نرم می­کنند. در سیستم پزشکی کشور ما خوشبختانه این موضوع پذیرفته شده است و همان‌طور که در فیلم اشاره می­شود برای تغییر جنسیت حتی وام هم وجود دارد. البته دلیل اصلی این نگاه پزشکی، فتوایی است که امام خمینی(ره) برای مجاز‌بودن تغییر جنسیت در کسانی که این مشکل را دارند، داده­اند.


ادی، یک شرح حال

ما در طول فیلم با مشکلاتی که ادی به خاطر مشکلش با خانواده و جامعه داشته است آشنا می­شویم. این‌که همیشه در گنگ پسرانه که از او، برادر و پسرعمه­اش تشکیل می­شده زندگی کرده است، این‌که هیچ‌وقت حس نکرده دختر است، این‌که به‌خاطر مشکلش هیچ‌وقت آن‌قدر حس پایایی نداشته که بتواند نسبت به جنس مخالفش یعنی یک دختر حسی داشته باشد ( دیالوگ «عاشقی چه شکلیه»)، این که پدرش هیچ‌وقت مشکلش را نپذیرفته، این‌که در آلمان حتی هورمون درمانی - یکی از مراحل تغییر جنسیت - را شروع کرده است اما خانواده‌اش با چیدن نقشه‌ای او را به ایران برگردانده‌اند و در نهایت این‌که حتی اگر همه‌ی این مشکلات حل شود او را با هویت جدید در ایران نمی‌پذیرند. در نهایت هم ادی چاره‌ای جز مهاجرت و طی کردن مراحل تغییر جنسیت و ماندن در آلمان ندارد.


آیا فیلم مؤثر است؟

آینه‌های رو‌به‌رو فیلمی است که به شرط دیده‌شدن می­تواند تأثیرهای اجتماعی خودش را بگذارد. درست مثل نارنجی‌پوش که دغدغه‌ی حفاظت از محیط زیست را مطرح می­کرد. اما با اکران بسیار محدود فیلم، این فیلم هرچه هم جایزه در جشنواره­های خارجی برده است نمی­تواند تأثیر وسیع اجتماعی داشته باشد. چیزی که برنامه‌ریزهای اکران باید حواس‌شان به آن باشد، اما ظاهراً نیست.
[عکس: 1xt_33480998_2180148292221571_4684148271399043072_n.jpg]
پاسخ }
سپاس شده توسط: Quiet


موضوعات مشابه ...
موضوع نویسنده پاسخ بازدید آخرین ارسال
  اختلال هويت جنسي فقط يك بيماري است... فاطمه بانو 7 4,836 09-24-2017، 02:53 AM
آخرین ارسال: ZeroSparda
  بررسی تطابق نقش و هویت جنسی 12 بیمار ترنسسکشوال با جنسیت جدید خود پس از تغییر جنسیت پانی 13 6,845 05-11-2017، 07:09 PM
آخرین ارسال: BanooAlisaa
  آزادی , مهدی ندامی جوان دو جنسی از زندان Mahsa-B 5 1,797 10-12-2016، 10:27 PM
آخرین ارسال: Sina
  مراحل تشکیل هویت یک ترنس BanooAlisaa 3 2,625 04-21-2016، 04:48 PM
آخرین ارسال: فرهادفراهانی
  ترانس سکچوال، اختلال هویت جنسی Aramesh 0 1,351 06-25-2015، 04:31 PM
آخرین ارسال: Aramesh
  اختلالات جنسی نادر رویا بانو 8 6,007 04-11-2015، 05:01 PM
آخرین ارسال: Mahsa-B
  این کودکان مشکل جنسی پیدا می کنن رویا بانو 5 2,665 04-05-2015، 09:43 PM
آخرین ارسال: R£ZÂ
  آگاهی و نگرش افراد مبتلا به اختلال هویت جنسی مراجعه کننده به انستیتو روانپزشکی تهران deldadeh 1 1,522 07-25-2014، 07:28 PM
آخرین ارسال: Sina
  پیامدهای اجتماعی اختلال هویت جنسی: سرمایه ی اجتماعی و کیفیت زندگی تغییرجنس خواهان حمیدرضا 4 1,767 07-11-2014، 02:29 AM
آخرین ارسال: ahoo
  عوامل اجتماعی موثر بر شدت اختلال هویت جنسی حمیدرضا 7 2,511 07-07-2014، 08:49 PM
آخرین ارسال: ahoo

پرش به انجمن:


کاربران در حال بازدید این موضوع: 1 مهمان